Posts

Showing posts from 2006

The Last Maharajah

Image
ਅੰਬਰਾਂ ‘ਚ ਸੀਸ ਮੇਰਾ
ਨਦੀਆਂ ‘ਚ ਹਿੱਕ ਮੇਰੀ
ਪੱਤ ਮੇਰੀ ਕੌਣ ਗਿਆ ਰੋਲ਼
ਅੱਖਾਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਫੇਰ ਬੈਠਾ
ਗੁਰਾਂ ਦੇ ਦਰਾਂ ਤੋਂ ਮੈਂ
ਅੰਮੀਏਂ ਬਿਠਾਲੈ ਮੈਨੂੰ ਕੋਲ਼

DEMONIC MULTITUDES: DOSTOYEVSKY READS THE BIBLE

The following is an excerpt from Michael Hardt and Antonio Negri's book THE MULTITUDE. It makes an interesting reading and gives radical insights to re-envision the politics of resistence.

DEMONIC MULTITUDES: DOSTOYEVSKY READS THE BIBLE

The multitude has a dark side. The well known New Testament parable of the Gerasene Demoniac, recounted with variations by Mark, Luke, and Matthew, throws some light on the demonic face of the multitude. Jesus comes across a man possessed by devils and asks him his name, since a name is required for exorcism. The demoniac responds enigmatically, “my name is Legion; for we are many.” The devils ask Jesus to send them from the man into a nearby herd of pigs. The pigs, now possessed, rush off a cliff and drown in the water below in an act of mass suicide. The man, now free of the devils, sits gratefully at the feet of Jesus.
One of the troubling and curious aspects of this parable is the grammatical confusion of singular and plural subjects. T…

KAFKA

All human errors are impatience.
-Kafka

ਨਾਮ

ਨਾਮ


ਕੀਕਣ ਮਨ ਦੀ ਮੈਲ ਨੂੰ ਲਾਹਾਂ
ਸੁੱਕੜੇ ਰੁੱਖੜੇ ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੇ
ਨਾ ਮੈਂ ਹੱਸਾਂ ਨਾ ਰੋ ਸੱਕਾਂ
ਭੁੱਲੜੇ ਮੁੱਖੜੇ ਗੀਤਾਂ ਦੇ।

ਗੀਤ ਪੁਰਾਣੇ ਕੀਕਣ ਗਾਵਾਂ
ਮਨੂਆ ਰੁੱਸਿਆ ਨਾਲ ਮਿਰੇ
ਢਹਿ ਗਏ ਮਹਿਲ ਮਲ੍ਹਾਰਾਂ ਵਾਲੇ
ਕੱਲਰ ਕੰਧੀ ਵਾਂਗ ਕਿਰੇ।

ਰੁੱਠੜਿਆ ਇਹ ਫਿਰੇ ਵਿਛੁੱੜਿਆ
ਗਾਹੁੰਦਾ ਬੀਆਬਾਨਾਂ ਨੂੰ
ਦਾਤ ਓਸ ਦੀ ਸਾਰ ਨਾ ਜਾਣੇ
ਪਾਕ ਸੁੱਚੇ ਅਰਮਾਨਾਂ ਨੂੰ।

ਮਨ ਤੇ ਦੇਹੀ ਮੀਤ ਨਾ ਹੋਏ
ਕੀਕਣ ਵਾਟ ਮੁਕਾਵਾਂ ਮੈਂ
ਸੜਦੇ ਭੁੱਜਦੇ ਦੋਵੇਂ ਤਪਦੇ
ਬਾਤ ਚਾਵਾਂ ਦੀ ਪਾਵਾਂ ਮੈਂ।

ਮਨ ਮੇਰੇ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਬਿਲਲਾਵੇਂ
ਸੁੱਕੜੇ ਹਰੇ ਨਾ ਹੋਵਣ ਵੇ
ਭੁੱਲ ਗਏ ਸੱਜਣ ਪਿਆਰਿਆਂ ਦੇ
ਸੁਪਨੇ ਦਰਸ ਨਾ ਹੋਵਣ ਵੇ।

ਭੁੱਲਿਆ ਦਰਸ ਜੁਗਾਦੀ ਸੋਹਣਾ
ਭੁੱਲ ਗਏ ਗੀਤ ਬਹਾਰਾਂ ਦੇ
ਖੰਭ ਬੋਟਾਂ ਦੇ ਉੱਗ ਨਾ ਸੱਕੇ
ਮੁੱਕੜੇ ਚਾਅ ਉਡਾਰਾਂ ਦੇ।

ਕਿਵਕਰ ਗੀਤ ਸੱਚਾ ਉਹ ਗਾਈਏ
ਭੁੱਲੀ ਰਸਨਾ ਪ੍ਰੀਤਾਂ ਦੀ
ਨਦਰਿ ਤੇਰੀ ਨੂੰ ਹੁਣ ਮੈਂ ਚਾਹਾਂ
ਉਹੀਓ ਦਾਤੀ ਗੀਤਾਂ ਦੀ।

ਦੁੱਖ ਘਣੇਰਾ ਦੇਹੀ ਲੱਗਾ
ਕਿਤ ਬਿਧ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਏ
ਨਦਰਿ ਤੇਰੀ ਦੀ ਆਸ ਆਖਰੀ
ਫਿਰ ਘਰਿ ਸਾਜਨ ਪਾਈਏ।

ਤੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਨਦਰਿ ਦੀ ਦਾਤੀ
ਭਾਗ ਵੱਡਾ ਕਿਵ ਹੋਵੇ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਤੂੰ ਤੱਕ ਲੈ ਸੱਜਣਾ
ਮਨੂਆ ਮੁਸ ਮੁਸ ਰੋਵੇ।

ਤੇਰੇ ਚੋਜ ਨਿਰਾਲੇ ਡਿੱਠੇ
ਦੇਵੇਂ ਆਪ ਹੀ ਖੋਵੇਂ
ਦੇਵੇਂ ਖੋਹੇਂ ਫਿਰ ਫਿਰ ਦੇਵੇਂ
ਦੇ ਦੇ ਝੋਲ ਭਰੋਵੇਂ।

ਭੁੱਖ ਹੋਰ ਮੈਨੂੰ ਰਹੀ ਨਾ ਕਾਈ
ਬਾਝੋਂ ਦਰਸ ਤੇਰੇ ਦੀ
ਪਰ ਇਹ ਅੱਖੜੀ ਝੱਲ ਨਾ ਸਕਦੀ
ਝਾਲ ਤੇਰੇ ਦਰਸਨ ਦੀ।

ਕਰਕੇ ਮਿਹਰਾਂ ਬਖਸ਼ ਉੱਚੜਿਆ…

ਅਗਨ ਕਥਾ ਦਾ ਸਰਵਰਕ..

ਜਗਦੀਸ਼ ਸਿੰਘ

ਅਗਨ-ਕਥਾ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦੇ ਲੇਖਕ ਗੁਰਭਜਨ ਗਿੱਲ ਹਨ।
ਅਗਨ-ਕਥਾ ਇਸੇ ਪੁਸਤਕ ਵਿਚ ਇਕ ਲੰਮੀ ਕਵਿਤਾ ਵੀ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਕਾਵਿ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਦਾ ਨਾਮ ਸਿਰਫ ਉਸ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰਮੁੱਖਤਾ ਕਾਰਨ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
ਅੱਗ ਖੂਬਸੂਰਤ ਹੈ ਤੇ ਰਿਗਵੇਦ ਵਿਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ੁੱਧ ਅਹਿਸਾਸ ਦਾ ਸੋਮਾ ਹੈ। ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਵਿਚ ਲੱਕੜਾਂ ’ਚੋਂ ਅੱਗ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਲਾਟ ਦਾ ਨਿਕਲਣਾ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਜਾਣਾ ਨਿਰਵਾਣ ਦੀ ਖੂਬਸੂਰਤ ਉਦਾਹਰਨ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ‘ਅਗਨ ਕਥਾ’ ਅਧਿਆਤਮਕ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਰਥਾਂ ’ਚੋਂ ਜਨਮਿਆ ਨਾਮ ਨਹੀਂ। ਅਗਨ ਹਰ ਬਦੀ ਨੂੰ ਸਾੜ ਕੇ ਸਵਾਹ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ੈਅ ਅੱਗ ਦੀ ਪਰਖ ’ਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀ ਦਾ ਸਬੂਤ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸੁਮਾਸ ਅੰਦਰਲੇ ਅਹਿਸਾਸ ਨੇਕੀ ਵਲੋਂ ਬਦੀ ਦੀ ਪਰਖ ਵੱਲ ਸਫਰ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਸ ਦੁਆਲੇ ਉਸਰੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਅਮਲ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਉਲਟਾ ਦਿੱਤੇ। ਆਹਿਸਤਾ ਆਹਿਸਤਾ ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੇਕੀ ਦੀ ਪੁਸ਼ਾਕ ’ਚ ਸਥਾਪਤ ਬਦੀ ਵਲੋਂ ਨਵੀਂ ਉਠ ਰਹੀ ਤਬਦੀਲੀ ਮੰਗਦੀ ਨੇਕੀ ਦੀ ਪਰਖ ਘੜੀ ਬਣ ਗਏ।
ਭਾਰਤੀ ਪਰੰਪਰਾ ’ਚ ਹਰਨਾਖਸ਼ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਭਗਤ ਦੀ ਪਰਖ ਉਪਰੋਕਤ ਸੱਚ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਰਿਗ ਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਦੇਵਤੇ ‘ਅਗਨੀ’ ਸਾਹਮਣੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਅਰਦਾਸਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ ਤੇ ਉਸਦੇ ਖੂਬਸੂਰਤ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਚਿਤਰਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਉਸਰੇ ਕਰ…

Sikh Hermeneutics

I have recently started my PhD. On the topic of sikh hermeneutics. I think interpretation plays a vital role in the well being of any religion. I believe that it is due to erroneous interpretations that religions deteriorate. Although it is not the only factor but it is without doubt a vital one. If we try to understand the present condition of Sikhi, then it will be soon clear that interpretative violence has played a key role in its degeneration. Although systematic study of religion and scripture is a western phenomenon, our own tradition also have its systems of interpretation. What is wrong with any given system of interpretation is this: it tries to objectify its subject matter and submits it under a seemingly universal set of rules and methods. This procedure involves a violence because it ignores the singularity and tames it according to its own needs. This very violence is the root cause of most sikh problems today. I would like to be acquainted with different perspectives on…

ਇੱਕ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦਾ ਏ

ਇੱਕ ਬੱਦਲ ਗੱਜਦਾ ਏ
ਕੌਲ ਅਧੂਰੇ ਦਾ
ਡੰਗ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੱਜਦਾ ਏ।

-ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ

ਪਾਣੀ ਵਗਦੇ ਝਨਾਂਵਾਂ ਦੇ

ਪਾਣੀ ਵਗਦੇ ਝਨਾਂਵਾਂ ਦੇ
ਕੰਢੇ ਬੈਠਾ ਸੁਣ ਰੋਵਾਂ
ਹਾਸੇ ਵਿਛੜੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ।

-ਪ੍ਰਭਸ਼ਰਨਬੀਰ ਸਿੰਘ

BOLE SO NIHAL

ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ
ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ

ਗੁਰਾਂ ਦੀ ਬਖਸ਼
ਇਹ ਅਗੰਮੀ
ਜੋ
ਬਾਲਦੀ ਭਾਂਬੜ
ਪੰਥ ਦੀ ਰੂਹ ਵਿਚ
ਅਦੁਤੀ ਕੜਕ ਬਣ ਲਿਸ਼ਕਦੀ
ਲਹਿਰਦੀ ਸ਼ਮਸ਼ੀਰ ਵਿਚ
ਘਣਘੋਰ ਜੁਧਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ ਬੈਠੇ
ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਦਿਲਾਸਾ ਬਖਸ਼ਦੀ
ਜੁਲਮ ਦਾ ਲਹੂ ਸੋਕ
ਦੇਵੇ ਤਾਣ ਨਿਤਾਣਿਆਂ ਤਾਂਈਂ
ਕਿਸੇ ਅਗੰਮੀ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਜੋਰ ਬਣ
ਲਿਆ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਦੀ
ਕਲੇ- ਕਲੇ ਸੂਰਬੀਰ ਨੂੰ
ਸਵਾ-ਸਵਾ ਲਖ ਦੇ ਸਾਹਵੇਂ।

ਇਸਦੀ ਵਿਰਾਟ ਗਰਜ
ਬਜਰ ਕਪਾਟਾਂ ਨੂੰ ਚੀਰ
ਉਹਨਾ ਨੂੰ ਫ਼ਨਾਹ ਕਰ
ਬਖਸ਼ਦੀ ਝਲਕਾਰੇ
ਦਾਤੇ ਦੇ ਦਰਸ ਦੇ।

ਮੇਰਾ ਧੁਰ ਅੰਦਰ ਲਹਿਰਾ ਜਾਂਦਾ
ਨਸ਼ਿਆ ਜਾਂਦਾ
ਜਦ ਮੈਂ ਸੁਣਦਾਂ
ਜੈਕਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਨੂੰ।

ਇਸਦੀ ਇਕੋ ਧਮਕ
ਕਿਲਬਿਖ ਨਸ਼ਟ ਕਰੇ
ਜੁਗਾਂ ਦੇ
ਜੋ ਦੇਹੀ ਨੂੰ ਖਾਂਦੇ ਨੇ
ਕਿਸੇ ਅਸਾਧ ਰੋਗ ਦੇ ਵਾਂਗ।

ਸਭ ਮਰਜਾਂ ਦੀ ਦਵਾ
ਸਤਿਗੁਰਾਂ ਨੇ ਬੰਦ ਕੀਤੀ
ਇਸ ਜੈਕਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅੰਦਰ।

ਨਿਆਰੇ ਪੰਥ ਦਾ
ਨਿਰਾਲਾ ਤੋਹਫ਼ਾ ਇਹ
ਸਮੁਚੀ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਆਜਾਦੀ ਬਖਸ਼ਦਾ
ਨਿਘ ਬਣ ਬਹੁੜਦਾ
ਯਖ਼ ਹੋਈਆਂ ਜਮੀਰਾਂ ਲਈ
ਕਦੇ ਬੋਹੜ ਦੀ ਛਾਂ ਬਣਦਾ
ਵੇਗਾਂ ਦੀ ਧੁਪ ਦੇ ਲੂਹੇ ਰਾਹੀ ਲਈ।

ਜੈਕਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜ ਅੰਦਰ
ਭੈ ਦੀ ਅਖ ਉਦਾਸ
ਆਇਆ ਸੂਰੇ ਚਿਤ ਉਲਾਸ
ਭਰਿਆ ਚਾਅ ਅੰਙਾਣਾ
ਸ਼ਹੀਦੀ ਦੀ ਸਿਕ ਦਾ।

ਸੁਣੀਂ ਦਾਤਿਆ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ
ਬਖਸ਼ੀਂ ਦਾਤ ਇਹ
ਸਿਕ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ
ਕਿ
ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵਾਂ
ਜੈਕਾਰੇ ਦੀ ਗੂੰਜਾਰ ਵਿਚ
ਜੈਕਾਰੇ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ
ਤੇਰੀ ਰਹਿਮਤ ਦੇ ਗਿਰਾਂ ਵਿਚ!

ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ
ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ
ਦੇਗ ਤੇਗ ਫ਼ਤਹ
ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਫ਼ਤਹ
ਖ਼ਾਲਸੇ ਦੀ ਹਰ ਮੈਦਾਨ ਫ਼ਤਹ॥

HELP

Plz tell me how to post on my blog in gurmukhi.

NIHILISM

Image
Nihilism is a philosophical doctrine according to which everything is inherently meaningless and futile. Life is an absurdity. It is completely valueless. We are thrown in this world against our will and we have no other alternative than to live it as it is or to commit suicide. Acoording to a nihilist, suicide is the only meaning ful act which a man can commit.
The above description represents popular understanding of nihilism. But it is too simplistic to be worthy of philosophical discussion. Nihilism is not only a belief or doctrine. It is a way of life. It is a mode of existence, which is exclusively human. Its genesis lies in the human being's capability too see the inevitability of their deaths. Thought of death generates a sense of anguish in human beings. To be a nihilist means to see starkly into the bottomless abyss of human existence. Nihilism has become pervasive in the modern age. Because modernist ideology has succeeded in marginalising religion from public life…

Religion and Postmodernism

Although I am not a postmodernist, but I do strongly feel that postmodernism has created a space for the return of religion. Anyone can wonder where religion was gone all the time till postmodernism came on the scene? I believe that it was not gone anywhere but it was simply marginalised or rather wiped away from the public sphere by the onslaught of modernism. If it existed at all during that period, it existed in forms imposed on it by modernism. Now when modernity's robes have become rags, cloaks thrown by it on other things are also in shards. So, after a long period of domestication, religion today seems to be in a rebellious mood. I understand it as an epochal event. If religion manages to free itself from the clutches of modernist discourse in the coming days, then it is definite that the future of humanity is going to change decisively. Because this issue has vast significance, we must explore its vicissitudes with care and commitment.
I have created this blog to share my experiences, feelings, thoughts, dreams and actions with all these known and unknown people who are willing to take the risk of living their lives seriously. I believe that the only way left for us, who are living in twenty first century, to live authentically, goes through an engagement of our existence with frivolities generated by modernism. The globally spread of cosmopolitan lifestyle is the true spectrum of the frivolous. Although modernism is dead by now but its ghost is still living. The coming of post-modernism is a positive phenomena but it should not be heralded as a new way of liberation. Because it is not another metanarrative. Cultural singularities must contest each other but in a friendly manner. Not to dominate, but to elevate each other. Anyone who is interested in such a pursuit should share his/her views here.
Waiting for the arrival of a few thinking minds.